Blog over een tuin en tuinieren op droge zandgrond ("klapzand"). Lees hier hoe je arme zandgrond kunt verbeteren, welke tuinplanten geschikt zijn voor droge grond en hoe je je tuin droogtebestendig maakt.
Hoe slecht is eikenblad voor de grond?
Link ophalen
Facebook
X
Pinterest
E-mail
Andere apps
Soms krijg ik van mijn lezers zomaar een pasklaar idee voor een nieuw blog. Dat was ook het geval bij dit blog. De tuin van Willem grenst aan een forse houtwal met veel eikenbomen. Hij vroeg zich af of het eigenlijk wel zo'n goed idee is om al dat eikenblad in de tuin te verwerken.
Je hoort vaak dat je niet moet mulchen met eikenblad en dat je eikenblad niet in de compost moet verwerken omdat de grond dan verzuurt. Inderdaad heeft eikenblad een hoog gehalte aan looizuur (een soort tannine). Toch kun je het blad gerust gebruiken in je tuin. Zelf doe ik dat al meer dan 20 jaar. In dit blog leg ik uit hoe het zit.
Wat is looizuur?
De stam, het blad en de eikels van eikenbomen bevatten looizuur. Deze stof beschermt de boom tegen insectenvraat, schimmels en bacteriën. In hoge concentraties is looizuur een straf goedje met bijtende eigenschappen.
Vanwege die eigenschap werd eikenschors (eek) vroeger gebruikt door leerlooiers. De schors werd in het voorjaar, als de sapstroom op zijn sterkst is, geoogst in de vorm van eekschillen. Die schillen werden vermalen en aangelengd met water om de tannines vrij te maken. Het goedje dat zo ontstaat werd 'run' genoemd en daarmee kun je leer looien.
In lage doses is tannine ongevaarlijk. Als je bijvoorbeeld een glas rode wijn of een goede whisky drinkt, krijg je kleine beetjes binnen. Gelukkig voor de Bourgondiërs onder ons, kan dat geen kwaad.
In hoge doses is looizuur giftig. Als grazers zoals paarden, schapen en koeien, te veel eikenblad eten kunnen ze darmkrampen, een darmwandbeschadiging of nierfalen krijgen. Dit geldt met name voor het groene blad. Normaal gesproken kunnen deze dieren daar niet bij omdat het hoog in de boom hang maar bij zomerstormen willen er wel eens takken met groen blad afwaaien. Dan is het dus oppassen.
Is looizuur schadelijk?
Hoewel in hoge doses giftig voor grazers, kun je eikenblad gerust verwerken in je tuin want het looizuur breekt tijdens de compostering af.
De zelfgemaakte potgrond waarop de Hessenhof (een biologische kwekerij) haar planten opkweekt, is een mengsel van beuken- en eikenblad dat ze gedurende twee tot drie jaar laten composteren. De pH van deze potgrond schommelt rond de 7 wat betekent dat deze bladaarde niet zuur is maar pH neutraal (bron: Hessenhof).
Dit wordt bevestigd door Frank Anrijs (deskundige op het gebied van permacultuur). Hij geeft aan dat de pH van vers eikenblad rond de 4,3 tot 4,7 ligt. Behoorlijk zuur dus. Maar zelfs als je compost maakt die voor 100% uit eikenblad bestaat, is de pH waarde van de uitgewerkte compost neutraal (bron: Yggdrasil).
De pH waarde van organisch materiaal dat door het spijsverteringskanaal van een worm is gegaan, blijkt altijd rond 7 te liggen. Uiteindelijk zal het blad de grond dus niet zuurder maken. Er is dan ook geen enkele reden om eikenblad niet te verwerken in je tuin.
Hoe kun je eikenblad in je tuin gebruiken?
Dat je eikenblad gerust in je tuin kunt verwerken, zal voor veel van mijn lezers goed nieuws zijn. Juist op zandgrond staan vaak eiken. Ook voor ons huis staat een flinke eikenboom die elk jaar behoorlijk wat blad laat vallen. Er zijn verschillende manieren om het in de tuin te verwerken:
Een dikke laag blad beschermt bovendien je vorstgevoelige planten. Let er wel op dat je geen blad laat liggen op het gazon en op wintergroene planten. Die verstikken anders. Vind je dat afgevallen blad niet mooi? Dan kun je het in het voorjaar oppervlakkig door de bovenlaag van de grond werken.
2. Mulchen
Eikenblad vergaat langzaam. Bij mulch is dat is een pluspunt. Hoe langer het duurt voor de laag is afgebroken hoe langer het onkruid onderdrukt en je grond beschermt tegen uitdroging.
Omdat eikenblad zo langzaam vergaat, kan het lang rond blijven dwarrelen. In de winter is dat geen probleem, maar in je frisgroene voorjaarstuin zie je dat dode blad natuurlijk liever niet meer rondwaaien. Door er in het najaar een paar keer met de grasmaaier overheen te rijden, kun je het blad kleiner maken waardoor het beter blijft liggen in de border. Het (droge) blad door de hakselaar doen werkt ook.
3. Compost maken
Zoals ik hiervoor al uitgelegd heb, is er geen enkele reden waarom je eikenblad niet op je composthoop kunt gooien. Het duurt wel lang voordat eikenblad volledig gecomposteerd is. Door er kalk bij te doen (of een compostversneller) kun je het proces een handje helpen.
4. Bladaarde maken
Als je geen ruimte hebt voor een composthoop kun je plastic zakken gebruiken om bladaarde te maken van je eikenblad. Bladaarde is een prachtig product om de bodem te verbeteren. Daarbij doe je afgevallen blad in vuilniszakken die je dichtbindt en ergens achterin in de border opslaat. In onderstaand filmpje van het IVN wordt uitgelegd hoe het werkt.
Eikengallen
Op afgevallen eikenblad zie je soms knikkervormige aangroeisels. Dat dat zijn galappels. Ze zijn eerst geel en verkleuren daarna via rood naar bruin. Galappels zijn het werk van galwespen. Deze kleine wespjes leggen hun eitjes in de nerf van een blad. Dat triggert de boom om een soort tumorachtig weefsel aan te maken rondom het eitje.
Dit sponsachtige weefsel vormt de galappel waarbinnen het eitje gewoon uitkomt. De gal bevat veel looizuur wat het larfje tegen roofdieren beschermt. De larf verpopt binnen de gal tot wesp. De wesp overwintert in de galappel en knaagt zich in januari een weg naar buiten.
Galwespen zijn niet schadelijk voor de eik. De boom kan er gewoon oud mee worden. Ook als er extreem veel gallen op groeien. Galwespen vormen voedsel voor andere insecten en vogels. Ze maken deel uit van de biodiversiteit in ons land. Ook daarom is het goed om eikenblad niet af te voeren maar lekker in je tuin te laten liggen.
Nog een weetje: van galappels werd in het verleden galnoteninkt gemaakt. Niet de beste inkt want het vreet op den duur het papier weg waarop het geschreven is. Ik kwam vroeger wel eens in in het Brabants Historisch Centrum in Den Bosch om onderzoek te doen naar mijn stamboom. Je kon meteen zien welke registers waren geschreven met galnoteninkt want die pagina's zaten vol gaten.
Bodemverzuring is geen mythe. Veel tuiniers maken zich ongerust over de effecten van eikenblad, notenblad of dennennaalden maar de echte boosdoener is onzichtbaar. We hebben het dan over stikstof. Zo’n 78% van de lucht die wij inademen bestaat uit stikstof. Stikstof is op zichzelf dan ook niet schadelijk voor de mens of de natuur.
Die stikstofverbindingen in de lucht komen via regen in de grond terecht. Daar worden ze door bodemmicroben omgezet in waterstofionen. Het surplus aan waterstofionen dat zo ontstaat, zorgt ervoor dat essentiële voedingsstoffen zoals kalk en magnesium, versneld worden uitgespoeld. Dit leidt tot een onvruchtbare en zure bodem.
De gevolgen van bodemverzuring
Kalk is een belangrijke bouwstof voor planten en dieren. Vogels hebben bijvoorbeeld kalk nodig voor sterke botten en om levensvatbare eieren te kunnen leggen. Als er minder kalk in de grond zit, komt er ook minder kalk in planten en insecten terecht.
Vogels, die deze planten en insecten eten, lopen daardoor ook een tekort op. Het resultaat is dat de fijne botjes in hun poten gemakkelijk breken en dat de schaal van hun eitjes niet hard genoeg is. In sterk verzuurde bossen is daarom vaak sprake van vogelsterfte.
Sommige planten, zoals brandnetels en bramen, gaan door stikstof harder groeien. Ze overwoekeren kwetsbare soorten zoals heide en zonnedauw. En juist die planten zijn belangrijk voor vlinders, rupsen en insecten. Zo neemt de biodiversiteit verder af.
Conclusie
Bodemverzuring is wel degelijk reëel maar wordt niet veroorzaakt door eikenblad, notenblad of dennennaalden. Je kunt eikenblad dan ook gerust verwerken in de tuin.
Tip: een bladkorf voor je tuin
De gemeente gebruikt voor het verzamelen van afgevallen blad van die handige opvouwbare bladkorven. Misschien goed om te weten dat je die ook voor je tuin kunt kopen.
KLIK HIERvoor meer informatie en de prijs bij bol.com
Vond je dit blog nuttig? Abonneer jezelf dan gratis op mijn nieuwsbrief. Je ontvangt dan een bericht wanneer er een nieuw blog is verschenen (1 of 2 keer per maand met een pauze in december). Je hoeft niet bang te zijn dat ik je ga spammen met reclame!
Dit blog bevat affiliate links. In mijn privacy statement wordt uitgelegd wat dit betekent.
Ik denk niet dat ik overdrijf als ik zeg dat Piet Oudolf de meest geliefde landschaps- en tuinontwerper van de afgelopen vijftig jaar is. Zijn geheim? De planten! Oudolfs tuinen zijn uniek door hun beplanting die grotendeels bestaat uit vaste planten en siergrassen met een natuurlijke uitstraling. Het zijn tuinen die in alle seizoenen iets te bieden hebben. Zelfs in de winter ! Piet Oudolfs plantenlijst Een wijd verbreid misverstand is dat er ergens een (geheime) plantenlijst bestaat waarmee je moeiteloos je eigen Oudolf tuin in elkaar knutselt. Als er al zo'n plantenlijst bestaat, dan zit die waarschijnlijk alleen in het hoofd van Oudolf. Door tientallen jaren van onderzoek en experimenteren, heeft hij zo'n omvangrijke plantenkennis opgebouwd dat die zich niet zomaar laat vangen in een simpele lijst. Hoe het dan wel werkt? De omgeving is bij Oudolf altijd het uitgangspunt. Bij het ontwerpen van de New York Highline (een park op een verhoogde spoorlijn) liet hij...
De tuinen van Piet Oudolf zijn open en zonnig. De meeste vaste planten die hij verwerkt in zijn ontwerpen, zijn dan ook alleen geschikt voor een plek in de volle zon of hooguit de halfschaduw. Maar wat als je tuin niet zo zonnig is? En wat te doen met de schaduwhoeken die vrijwel elke tuin heeft? Ook daaraan is gedacht! In zijn boek "Droomplanten" heeft Oudolf ook een aantal planten voor schaduwrijke plekken opgenomen. In dit blog bespreek ik er zes maar in zijn boek staan er nog meer. Ik heb daarbij gekozen voor de echte schaduwplanten. Deze planten kunnen met bijzonder weinig licht toe. Ze hoeven niet meer dan zo’n 3 uur zon per dag te krijgen in de zomer. Ze kunnen het grootste deel van de dag in de schaduw staan en zullen het desondanks naar hun zin hebben. Actaea (zilverkaars, Cimicifuga) Schaduwplanten zijn meeestal geen showstoppers. Een enkele uitzondering daargelaten, zijn het bescheiden planten die in het donker onopvallend hun ding doen. Actaea is de ...
Een kenmerk van de tuinen van Piet Oudolf is dat ze wijds en uitgestrekt zijn. Grote open ruimtes met groepen vaste planten en siergrassen die vrij bewegen op de wind. Als je een fan bent van het werk van Piet Oudolf, is er natuurlijk niets mooiers dat zo'n tuin te reproduceren in je eigen achtertuin. Maar kan dat eigenlijk wel? De doorsnee Nederlandse achtertuin is vaak niet meer dan 10 meter diep en zo'n 7,5 meter breed. En dan mag je al niet mopperen.... Bij nieuwbouwwoningen zijn de tuinen vaak nog kleiner. Het mag duidelijk zijn dat je daarin niet de Salvia rivier van de 'Lurie Gardens' of de matrixbeplanting van 'Hauser & Wirth' gaat realiseren. Maar wat let je om je voor- en achtertuin vol te zetten met Piet Oudolfs droomplanten ? De vaste planten en siergrassen waarmee Oudolf werkt, passen in elke tuin. Hoe klein ook! Zo kan jouw kleine tuin toch grootse allure hebben. Een voordeel van Oudolfs planten is bovendien dat ze er het hele seizoen goed ui...
In de tweede helft van oktober begint de tuin echt in te storten. De najaarsasters en andere septemberbloeiers die de tuin nog een laatste keer deden opvlammen, lopen nu op hun laatste benen. Toch zijn er nog planten die juist nu op hun allerbest zijn. Het zijn er niet veel, maar dat maakt wel dat je ze extra waardeert. Ze zorgen voor kleur tussen de gele en bruine najaarstinten. In dit blog mijn vijf favoriete oktoberbloeiers! Aconitum carmichaellii 'Arendsii' (monnikskap) Enorme diepblauwe fluweelachtige bloemen op stevige, 1 meter hoge stelen. Dit is een plant die, in tegenstelling tot de bekendere Aconitum napellus, geen steun nodig heeft! In september en oktober is ie op zijn best. Aconitum carmichaelii is van nature een bosplant, geef hem daarom een halfbeschaduwde plaats in de border, de grond mag niet al te droog zijn. De planten eens in de drie á vier jaar delen komt de bloei ten goede. Dit kun je het beste in het (vroege) voorjaar doen. Haal de aaneengegr...
Ik val er elk najaar weer voor en jij waarschijnlijk ook! Niets is verleidelijker dan een vaste plant die volop staat te bloeien terwijl de rest van je tuin dor en bruin is. Ik heb het dan natuurlijk over de Helleborus, een plant die in de winter bloeit met grote klokvormige bloemen boven glanzend wintergroen blad. Daar zou je toch een moord voor doen? Niet voor niets is de Helleborus Nederlands meest verkochte tuinplant. De Helleborus is geen goedkope plant. Je telt in het tuincentrum al gauw vijftien Euro neer voor een mooi exemplaar. Zeldzame cultivars kosten een veelvoud daarvan. De reden is dat een Helleborus die uit zaad wordt opgekweekt, drie tot vijf jaar nodig heeft om goed te bloeien. De prachtige bloeiende plant die je in het tuincentrum koopt is dus al een aantal jaren oud. Veel cultivars zijn hybriden die niet uit zaad gekweekt kunnen worden. Deze planten moeten vermenigvuldigd worden door middel van weefselkweek, een relatief duur en tijdrovend proces. Als je e...
Wat een miserabel tuinjaar was 2023! Regen, regen en nog eens regen. 2023 gaat, de bijbelse zondvloed niet meegerekend, de boeken in als het natste jaar ooit. Daar zat ik dan met mijn tuin vol droogteminnende planten... 😨. Voor het eerst zo lang we hier wonen, was ik blij met mijn superdoorlatende zandgrond. Daardoor bleef er gelukkig geen water staan in de borders. De regen was niet het enige tuinleed in 2023. In het voorjaar bleef het langdurig koud waardoor planten slecht op gang kwamen. Toen het dan eindelijk wat warmer werd, stopte het met regenen. In juni en juli viel er geen druppel water. Doordat die droogteperiode precies in het groeiseizoen viel, bleven veel van mijn vaste planten een stuk kleiner dan normaal. Je kunt dan het bijltje erbij neergooien en je heil zoeken in tegels en kunstgras, maar zo steken wij tuiniers niet elkaar. Een tuinjaar als dit zien wij als leermoment. Ik besloot daarom een lijstje te maken van de klimaatkampioenen in mijn tuin. Planten di...
