Help, mijn kardinaalsmuts (Euonymus) zit vol witte beestjes!
Aan het einde van de zomer viel het me opeens op. De vier vorm-gesnoeide blokjes van Euonymus japonicus 'Green spire' in onze achtertuin, zagen er slecht uit. Ze waren gestopt met groeien en het blad zat vol gele gele vlekken. Bij een oppervlakkige inspectie zag ik kleine witte beestjes op en onder het blad.
Een soort bladluis dacht ik. Bladluizen verdwijnen meestal vanzelf dus ik besteedde er verder niet veel aandacht aan. De winter zou er wel korte metten mee maken. Mooi niet! Na de winter bleek de plaag alleen maar erger geworden te zijn. Dit probleem had duidelijk aandacht nodig.
Even googelen wees uit dat ik te maken had met schildluizen en dat die beestjes echt een heel stuk vervelender zijn dan bladluizen.
Wat zijn schildluizen
Er bestaan naar schatting 7.000 verschillende soorten schildluizen. Ze parasiteren op planten waarvan ze het sap opzuigen. De vrouwtjes kun je herkennen aan hun bruinachtige schild. Onder dat schild leggen ze hun eitjes en zitten ze veilig verborgen voor hun vijanden.
Mannetjes en onvolwassen vrouwtjes (larven) hebben geen schild. Ze bewegen zich vrij over de takken en bladeren. Ze zijn wit van kleur. Mannetjes zijn klein en gevleugeld. Ze doen niet veel schade aan de plant. Het zijn de vrouwtjes die de plantensappen opzuigen.
De jonge vrouwtjes zoeken hun eigen plekje op de plant. Ze zuigen zich vast op die plek, meestal op de takken, en verliezen daarna hun poten. Als ze eenmaal volwassen zijn kunnen ze zich niet meer verplaatsen.
De vrouwtjes zuigen het sap van de plant op omwille van het eiwit dat daarin zit. De suikers scheiden ze (net als bladluizen) af in de vorm van honingdauw. Dat zorgt voor een zoet en plakkerig laagje op het blad en andere delen van de plant. Honingdauw is een goede voedingsbodem voor roetdauw, een soort schimmel. De volgende plaag is dus ook niet ver weg!
Invasieve exoot
De soort schildluis die je op Euonymus aantreft heet Unaspis euonymi. De Euonymus-schildluis is een bijzonder hardnekkige schildluis. Het is een invasieve soort die oorspronkelijk uit Oost-Azië komt en zich via de internationale handel in planten over de hele wereld heeft verspreid.Unaspis euonymi heeft het speciaal voorzien op Euonymus. Maar deze schildluis heeft nog meer waardplanten. Je kunt ze tegenkomen op allerlei bomen en struiken. Ook op bijvoorbeeld hulst en kamperfoelie. Zelfs je kamerplanten zijn niet veilig voor deze plantaardige vampier!
Overigens zijn niet alle schildluizen invasief. Er zijn ook soorten die al duizenden jaren van nature in West-Europa voorkomen. Die groeien niet zo gemakkelijk uit tot een plaag omdat ze natuurlijke vijanden hebben zoals gaasvliegen, sluipwespen en lieveheersbeestjes.
Een voorbeeld van een inheemse schildluis is de kommaschildluis (Lepidosaphes ulmi). Een algemene soort die voorkomt op fruitbomen (appel is bijvoorbeeld heel gevoelig) en loofbomen zoals linden, populieren en eiken.
Schildluizen op Euonymus herkennen
 |
| Op deze detailfoto kun je de vrouwelijke schildluizen met hun bruine schildjes goed zien. |
Hoe bestrijd je schildluis op Euonymus?
Volwassen vrouwelijke schildluizen zitten onder een wasachtig schild dat vrijwel ondoordringbaar is voor bestrijdingsmiddelen. Dat maakt dat ze heel lastig te bestrijden zijn. Bovendien, wanneer je net als ik ecologisch verantwoord wilt tuinieren, zijn bestrijdingsmiddelen echt een no-go.Bij lichte aantasting
Als je Euonymus licht is aangetast, is het misschien nog mogelijk om de plaag in de kiem te smoren. De bestrijding moet erop gericht zijn om de jonge luizen gedurende langere tijd te doden zodat ze niet de kans krijgen om een schild te vormen.- Afspuiten met een harde waterstraal kan nuttig zijn. Hierdoor vallen de schildluizen op de grond. Aangezien volwassen vrouwelijke schildluizen geen beentjes meer hebben, kunnen ze niet terug in de plant klimmen. Herhaal dit regelmatig tot de schildluizen verdwenen zijn;
- Snoei de aangetaste delen van de plant weg tot op het gezonde hout. Gooi het snoeiafval niet op de composthoop maar voer het af.
- Verwijder de schildluizen handmatig met een borstel of een mespunt.
- Poets de schildluizen weg met een doekje dat gedrenkt is in spiritus of alcohol.
Bij zware aantasting
Het mag duidelijk zijn bovenstaande aanpak niet echt werkt wanneer een grote struik flink is aangetast. In dat geval is er eigenlijk maar één optie en dat is om de struik op te rooien en af te voeren.- Gooi de struiken beslist niet op de composthoop want dan bestaat het risico dat de plaag door de hele tuin verspreid wordt;
- Zorg dat ook afgevallen blad grondig wordt verwijderd (daar kunnen nog larven op zitten);
- Wacht een jaar voordat je gaat herplanten. Vul de ruimte in de tussentijd op met planten die niet gevoelig zijn voor schildluizen zoals siergrassen;
- Blijf controleren of de planten in de omgeving niet ook besmet zijn.
- Waarschuw zo nodig ook je buren zodat zij ook alert kunnen zijn. Luizen trekken zich niks aan van tuinafscheidingen.
Is biologisch bestrijden mogelijk?
Wachten tot moeder natuur het probleem zelf oplost, leek me dan ook niet echt een optie. Wij hebben daarom besloten om onze Euonymus-blokken af te voeren. Dat was zuur. Ze begonnen net mooi in te groeien! We wilden echter niet het risico lopen om nog meer planten te besmetten. De Euonymus in andere delen van onze tuin was nog gezond en dat wilden we graag zo houden.
Hoe kun je dit voorkomen?
Voorkomen is altijd beter dan genezen en dat geldt in het bijzonder voor de Euonymus-schildluis. Zijn je planten eenmaal geïnfecteerd, dan is het heel lastig, zo niet onmogelijk, om er vanaf te komen. Op deze ellende zit je dus echt niet te wachten.
Schildluizen tasten vooral verzwakte planten aan. Ze infecteren planten die te mals gegroeid zijn door teveel stikstofbemesting, die op ongunstige plekken staan of die last hebben van droogte- of warmtestress. Planten die sterk en gezond zijn, zijn in staat om parasieten zelf op afstand te houden. Een plant die verzwakt is, kan dat niet.
Onze vier Euonymus-blokken zijn, door de renovatie van de border waarin ze in stonden, flink wat van hun wortels kwijtgeraakt. Bovendien was 2025 een droge zomer. Ze kunnen dus ook last gehad hebben van droogtestress. Daardoor waren het dankbare slachtoffers voor de Euonymus-schildluis.
Mijn advies? Zorg dat voor een optimale standplaats met voldoende licht en water. Geef matig mest, met name stikstofbemesting. Probeer wortelschade zoveel mogelijk te voorkomen. Verplanten is om deze reden waarschijnlijk ook niet zo'n goed idee. De wortels van een Euonymus spreiden wijd waardoor het lastig is om alle wortels mee te nemen.
Bronnen:
- Schildluis herkennen en bestrijden (Rootsum)
- Schildluis in Euonymus heg door Jan Westerhof (eDepot WUR)
 |
| De vier Euonymus blokjes net na de renovatie van deze borders. Nu helaas verwijderd. |
Tip
Ook interessant
- Ecologisch bladluizen bestrijden
- Hoe je meeldauw kunt voorkomen met melk
- Zieke Hylotelephium, afvoeren of laten staan?
Abonneren
Vond je dit blog nuttig? Abonneer jezelf dan gratis op mijn nieuwsbrief. Je ontvangt dan een bericht wanneer er een nieuw blog is verschenen (1 of 2 keer per maand met een pauze in december). Je hoeft niet bang te zijn dat ik je ga spammen met reclame!
.jpg)
